Εβδομαδιαία Τοπική Εφημερίδα

Γιατί ο µπαµπάς δεν πάει στη δουλειά;γράφει η Κατερίνα Μαγγανά

Γράφει η
ΚΑΤΕΡΙΝΑ
ΜΑΓΓΑΝΑ,
Ψυχολόγος Μsc
Ψυχοθεραπεύτρια
katmangana@
gmail.com

 

Ο µπαµπάς ξυπνάει το πρωί και δεν φεύγει πια
από το σπίτι κάθε µέρα όπως παλιά, για να
πάει στη δουλειά του. Κάνει (ή δεν κάνει…)
πράγµατα που θα έκανε η µαµά, είναι ανήσυχος, δύσθυµος, µπορεί να φωνάζει πιο πολύ,
στη µαµά, στα παιδιά… Ο µπαµπάς είναι άνεργος. Πώς αντιµετωπίζεται το άσχηµο πρό-
σωπο της ανεργίας στο πλαίσιο της
οικογένειας;
ΑΝΕΡΓΙΑ ΓΕΝΟΥΣ ΑΡΣΕΝΙΚΟΥ

Ισορροπίες ανατρέπονται, συνήθειες ζωής αλλάζουν…: ζούµε στην πιο δύσκολη εποχή του δυτικού
µας κόσµου, µια εποχή κραδασµών σε όλα τα επί-
πεδα, µε πρώτο και σηµαντικότερο εκείνο της εργα-
σίας. Είναι πολλές οι οικογένειες σήµερα, που έχουν
να αντιµετωπίσουν αυτή την σκληρή όψη της ζωής.

Η ανεργία επενεργεί και σε ψυχικό επίπεδο στον άν-
θρωπο που αναγκάζεται να την αντιµετωπίσει, σε
σηµαντικό βαθµό µάλιστα, δεδοµένου ότι η εργασία
είναι ίσως ο σηµαντικότερος πόλος της ενηλικίωσης,
αυτονόµησης και ωρίµανσης. Οι επιπτώσεις στο οι-
κογενειακό πλαίσιο είναι επίσης σηµαντικές, ιδιαίτερα
όταν υπάρχουν παιδιά και οι ευθύνες είναι µεγαλύτερες, καθώς και από το γεγονός ότι θα χρειαστούν
εξηγήσεις που να µπορούν να τα καθησυχάσουν και
να τα πληροφορήσουν µαζί.
Θα αναρωτηθείτε, γιατί µόνο ο µπαµπάς; Και η
µαµά µπορεί να έρθει αντιµέτωπη µε την ανεργία, να
µαταιωθεί, να βιώσει αρνητικά συναισθήµατα τα
οποία έχουν αντίκτυπο στην οικογένεια.

Απολύτως,
µε µια µικρή διαφορά: δεν ζούµε στην Σουηδία! Στην
χώρα µας, όσο κι αν έχει προχωρήσει το αίσθηµα της
ίσης κατανοµής βαρών («προχωρήσει», όχι απαραι-
τήτως «εγκατασταθεί»…) στον οικογενειακό ιστό,
όσο κι αν διαβεβαιώνεται ότι και ο πατέρας παίρνει
πολύ σηµαντικά ψυχικά, αλλά και πρακτικά, «αντα-
ποδοτικά οφέλη» από την ενασχόλησή του µε τα παι-
διά, είναι βαθιά εδραιωµένη ακόµα, σε µεγάλο
βαθµό, η πεποίθηση των παραδοσιακών θέσεων.
Μέχρι πρότινος τουλάχιστον, πολύ εύκολα µπορούσε
να ακούσει κανείς στα δικά µας µέρη µια γυναίκα να
λέει πως προτιµά να κάτσει σπίτι της να φροντίζει τα
παιδιά της, ή να ασχολείται µε το νοικοκυριό, από µια
κακοπληρωµένη και «µίζερη» δουλειά.

Αντίθετα, ελά-
χιστοι σύζυγοι ή σύντροφοι θα υποστήριζαν το αντίστοιχο για τον εαυτό τους, και θα το πίστευαν κιόλας!
Ας συνυπολογίσουµε, επιπλέον, ότι ακόµα, πολύ
συχνά, οι γυναίκες αµείβονται χαµηλότερα από τους
άντρες συναδέλφους τους, για την ίδια θέση και για
τις ίδιες αρµοδιότητες.

Με δεδοµένο αυτό το σκη-
νικό, µπροστά ή πίσω από τα φώτα της εκλογίκευ-
σής µας, η ανεργία στο αντρικό κοµµάτι της πλήττει
την οικογένεια πολύ περισσότερο, τόσο στο πορτο-
φόλι όσο και στο φιλότιµο. Η ψυχολογική προσέγγιση
του ζητήµατος πιθανόν δεν διευκολύνει το οικονο-
µικό µέρος, µπορεί όµως να βοηθήσει να βιωθεί όσο
το δυνατόν καλύτερα και πιο οµαλά η δύσκολη αυτή
φάση στην προσωπική και οικογενειακή ζωή ενός αν-
θρώπου.

CRASH TEST ΣΤΟ ΟΙΚΟ∆ΟΜΗΜΑ

Όπως έχουµε πει και µε άλλες αφορµές, την
εποχή των σεισµών και των κραδασµών δοκιµάζον-
ται οι αντοχές του οικοδοµήµατος. Συγκεκριµένα
εδώ, δοκιµάζεται, σκληρά είναι η αλήθεια, τόσο το
προσωπικό -εκείνο του εαυτού και της συγκρό-
τησής του- , όσο και το συντροφικό οικοδό-
µηµα, – εκείνο της σχέσης µε τον σύντροφο και
η βάση πάνω στην οποία χτίστηκε- . Ανάλογα µε
την αντοχή τους και τα θεµέλιά τους, οι ρωγ-
µές µπορεί να είναι από διαχειρίσιµες ως ανε-
πανόρθωτες. Η υποχρεωτική παύση από την
εργασία, η αεργία που δεν επιλέχθηκε, οι οικο-
νοµικές συνέπειες που επιφέρει, η καταλυτική αλλαγή του τρόπου ζωής, των συνηθειών χρόνων,-
από την πρωινή έγερση µέχρι τη δόµηση της σκέ-
ψης – είναι πλήγµα στο ναρκισσισµό µας, στο λει-
τουργικό κοµµάτι µας, στην αυτοπεποίθησή µας
πολλές φορές. Η καθηµερινότητα της οικογένειας,
της σχέσης µε τον σύντροφο µας θα αλλάξει και
πρέπει να το περιµένουµε αυτό και να µπορέσουµε
να επινοήσουµε προσχώµατα στα αρνητικά συναισθήµατα που αναπότρεπτα θα δηµιουργηθούν.
Κάθε αντίδραση είναι προσωπική, κάποιοι µπορεί να
το αντιµετωπίσουν πιο εύκολα, κάποιοι πιο δύσκολα. Ας µην ξεχνάµε όµως, ότι, στις παρούσες ιδι-
αίτερα συνθήκες, το «πιο εύκολα» δεν είναι
ανέφελα, απλώς δεν είναι «βουνό».
Το πώς θα αντιδράσει ο άνεργος σύντροφος έχει
να κάνει µε την προσωπική του συγκρότηση, την
αντοχή του στις µαταιώσεις, την ικανότητά του, ή
όχι, για θετική αντιµετώπιση των καταστάσεων της
ζωής, την τάση του, ή όχι, για καταστροφολογία ή
υπεραισιοδοξία.

Το ίδιο ισχύει πάνω- κάτω και για
την αντίδραση της άλλης πλευράς. Το καλό σενά-
ριο είναι όταν η σχέση λειτουργεί εξισορροπητικά,
όταν υπάρχει δηλαδή µια εναλλαγή, λειτουργικού
τύπου, από το ενεργητικό στο παθητικό: ο ένας
στηρίζει, προστατεύει και εµψυχώνει τον άλλο όταν
το χρειάζεται, νοιώθουν ότι είναι στην ίδια πλευρά,
έχουν δηµιουργήσει µια δική τους «συνενοχή» απέναντι στο περιβάλλον τους. Είναι µαζί. Το κακό σενάριο είναι όταν αυτό δεν συµβαίνει και συµβαίνουν
πολλά άλλα, που θα έπαιρναν σελίδες!

Στο καλό σενάριο, η σύντροφος «απορροφά» τις
δονήσεις από αυτή την δυσκολία του συντρόφου
της, χωρίς να απορροφιέται από αυτές, τον επανα-
φέρει όταν βυθίζεται, αντέχει να τον αφήνει και λίγο
µόνο στην … δυστυχία του, όταν το χρειάζεται. Όλα
αυτά δεν είναι και τόσο απλά, αλλά όταν ισχύει το
καλό σενάριο, σηµαίνει ότι οι άνθρωποι µπορούν να
το κάνουν.

Έτσι µετριάζονται οι εντάσεις, τα πράγ-
µατα συζητιούνται µε µεγαλύτερη ηρεµία και διαύ-
γεια, οι άνθρωποι διευκολύνονται να βρουν
διεξόδους. Στο κακό σενάριο επικρατούν µάλλον
συγκρουσιακού τύπου επικοινωνίες, δυσκολίες
κατανάλωσης των αρνητικών συναισθηµάτων,
ενοχές, αναδύονται απωθηµένα, κατηγορίες,
υπερβολές… µε ό, τι αυτό συνεπάγεται για την
πορεία της σχέσης, και την οικογενειακή ειρήνη.


ΧΕΙΡΑ ΒΟΗΘΕΙΑΣ

∆εν µπορείτε, το πιθανότερο, να βοηθήσετε
στην εύρεση νέας εργασίας, µπορείτε όµως να
βοηθήσετε την καθηµερινότητα του σπιτιού:
Καταρχάς, δεν βοηθά ούτε η υποτίµηση της
κατάστασης (να κάνετε σα να µην συµβαίνει τί-
ποτα), ούτε η υπερβολή της (να πέσετε να πε-
θάνετε, δεν ήρθε το τέλος του κόσµου). Είναι
µια πολύ δύσκολη φάση της ζωής, µε συναι-
σθήµατα θυµού, αγωνίας, ντροπής, αυτολύ-
πησης, ανασφάλειας, φόβου…

Μην τα
παραγνωρίσετε και αφήστε και τον σύντροφό σας να τα αναλώσει ώστε να µπορεί να προχωρήσει
παρακάτω. Μπορεί να «αρπαχτείτε» ή να ανέβουν
κάπως οι τόνοι, υπάρχει πάντα η επανόρθωση, µά-
θετε από αυτό.
Σταθείτε δίπλα του µε τις αντοχές σας, δεν θα
είστε χρήσιµη ούτε σε εκείνον, ούτε στον εαυτό σας
αν «σβήσουν οι µπαταρίες σας» από την πολλή προ-
σπάθεια.

Προσπαθήστε να βρίσκετε διεξόδους απο-
φόρτισης, είναι δίπλα µας και δεν κοστίζουν, όπως
µια µεγάλη βόλτα στο πάρκο ή συντροφιά µε τα
αγαπηµένα µας πρόσωπα. Οι δυνατές ανθρώπινες
σχέσεις είναι ικανές να επουλώσουν πολλές ναρκισ-
σιστικές µας πληγές. Βρείτε τις δικές σας διεξόδους,
πράγµατα που αγαπάτε να κάνετε, που τον κάνουν
να αισθάνεται καλύτερα, κάθε ζευγάρι έχει τους δι-
κούς του κώδικες επαφής.

∆είξτε του τον τρόπο να αισθανθεί ότι προσφέ-
ρει, ότι µπορεί να είναι χρήσιµος στην οικογένεια
και σε αυτή την φάση, µε ποικίλους τρόπους : να
φροντίσει τα παιδιά πριν πάνε σχολείο, να κάνει τα
ψώνια, να µαγειρέψει, να µαστορέψει εκείνες τις εκ-
κρεµότητες που θα πληρώνατε τους τεχνικούς….
Πολλοί άντρες, ενώ έχουν καλή διάθεση γι’ αυτό,
δεν έχουν µάθει να το κάνουν, – λόγω οικογενει-
ακών συνθηκών κυρίως! – και οι δικές σας κατευ-
θύνσεις και συµβουλές είναι απαραίτητες για να
δραστηριοποιηθεί αυτή η πλευρά τους. Σε τόσο
κρίσιµη συγκυρία που περνάµε όλοι, είναι εξαιρε-
τικά σηµαντικό να νοιώθει κανείς ότι προσφέρει
στους δικούς του ανθρώπους, αλλά και στους
γύρω του, ανάλογα µε τις δυνατότητές του.

ΤΙ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙ∆ΙΑ;

Την αλήθεια, αλλά εκείνο του κοµµάτι της αλή-
θειας που χρειάζεται να ξέρουν και που µπορούν να
αντέξουν. Συχνά οι γονείς φορτώνουν τα παιδιά µε
«ανατριχιαστικές» λεπτοµέρειες για να αποφορτι-
στούν εκείνοι (κι όχι µόνο στο θέµα της ανερ-
γίας…), γιατί «δεν τους κρύβουν τίποτα!». ∆εν
πρόκειται για καµία απόκρυψη, απλώς στα παιδιά,
ως ανήλικα µέλη της οικογένειας, αντιστοιχεί ένα
µέρος της ενήλικης πραγµατικότητας.

Αυτό που
χρειάζονται είναι να µπορούν να κατανοήσουν το
πλαίσιο και να νοιώθουν ασφάλεια, ότι οι γονείς
είναι εκεί για να φροντίσουν για τις συνέπειες και τα
περαιτέρω, αυτός είναι ο ρόλος τους. Αν ο µπαµ-
πάς έχει άσχηµες αντιδράσεις , τους εξηγούµε, και
καλό είναι να εξηγήσει και εκείνος και να δροµολο-
γήσει την αλλαγή πάνω σε αυτό. Σε περιπτώσεις µε-
γάλης δυσκολίας συµβουλευόµαστε έναν ειδικό.
Οι γονείς προτάσσουν την ανησυχία τους για τα
παιδιά, που σε µεγάλο βαθµό είναι απόλυτα κατα-
νοητή, την προτάσσουν όµως επιτακτικά κάποιες
φορές, καλύπτοντας τα ελλείµµατα της δικής τους
σχέσης.

Αν οι γονείς µπορούν να αντέξουν και να πε-
ράσουν µαζί, µε τα δύσκολα και τα πιο δύσκολα,
αυτό το στριφνό µονοπάτι, τα παιδιά θα είναι µια
χαρά. Ας βρουν πρώτα οι γονείς µεταξύ τους το
πλαίσιο και το επίπεδο εκείνο της επικοινωνίας που
διευκολύνει και µεταβολίζει εντάσεις και φόβους και
θα µπορέσουν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να καταλάβουν τι συµβαίνει γύρω τους, να φοβούνται λιγότερο, να µαθαίνουν µέσα από τα δύσκολα να
στέκονται στα πόδια τους. ∆εν είναι εύκολο, αλλά
αξίζει. Άλλωστε, και στα παραµύθια οι ήρωες έχουν
να περάσουν τόσους κινδύνους και να σκοτώσουν
τόσα τέρατα, µέχρι να ζήσουν «αυτοί καλά κ εµείς
καλύτερα.» Τώρα ζούµε την εποχή των «τεράτων».
Η κατεύθυνση µας όµως πρέπει να είναι πάντα προς
το φως, προς τη ζωή